نوتروفیل چیست و با بدن ما چکار میکند؟ نوعی گلبول سفید که به سیستم ایمنی بدن شما کمک میکند با عفونت ها مبارزه کند و جراحات را التیام بخشد. نوتروفیل ها رایج ترین نوع گلبول سفید در بدن شما هستند. تعداد مطلق نوتروفیل ها مشخص میکند که آیا بدن شما نوتروفیل کافی دارد یا اینکه تعداد شما بالاتر یا کمتر از محدوده سالم است. در این مطلب هر آنچه که باید در این زمینه بدانید را بر اساس تجربیات متخصصین فعال در موسسه حامیان بیماران نقص ایمنی بیان میکنیم. موسسه نقص ایمنی یکی از موسسات خیریه و پیگیر درمان بیماران نقص ایمنی، پیوند مغز استخوان آنها و تامین هزینه های درمان بیمارانی است که قادر به پرداخت این هزینه ها نیستند.
نوتروفیل چیست و چه نقشی در بدن دارد؟
نوتروفیل یکی از انواع اصلی گلبولهای سفید خون است که نقش بسیار مهمی در دفاع بدن در برابر عوامل بیماریزا، بهویژه باکتریها و قارچها، دارد. این سلولها بخشی از سیستم ایمنی ذاتی محسوب میشوند و نخستین خط دفاعی بدن در هنگام بروز عفونت هستند.
نوتروفیلها در مغز استخوان تولید میشوند و پس از بلوغ وارد جریان خون میگردند. در هنگام وقوع عفونت یا التهاب، این سلولها به سرعت به محل آسیب مهاجرت کرده و از طریق فرآیندی به نام فاگوسیتوز (بلعیدن ذرات بیگانه) میکروبها و سلولهای آسیبدیده را از بین میبرند.
عمر نوتروفیلها نسبتا کوتاه است (چند ساعت تا چند روز)، اما به دلیل تولید مداوم آنها در بدن، تعدادشان همواره در سطح مناسبی حفظ میشود. کاهش تعداد نوتروفیلها (نوتروپنی) میتواند خطر ابتلا به عفونت را افزایش دهد، در حالیکه افزایش آنها (نوتروفیلیا) نشانه وجود التهاب یا عفونت در بدن است. به طور کلی، نوتروفیلها سلولهایی حیاتی برای حفظ سلامت بدن و مقابله سریع با عوامل بیماریزا هستند. سه نوع گلبول سفید وجود دارد که به ترتیب عبارتند از:
گرانولوسیت
لنفوسیت
مونوسیت
نوتروفیل ها زیرمجموعه ای از گرانولوسیت ها به اضافه ائوزینوفیل ها و سلول های بازوفیل هستند. گلبول های سفید خون با کمک یکدیگر از بدن شما در برابر عفونت و آسیب محافظت میکنند.
برای دریافت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر و دریافت حمایت از موسسه خیریه بیماران نقص ایمنی سپید از طریق زیر با ما در ارتباط باشید.
عملکرد نوتروفیلها در بدن چگونه است؟
عملکرد نوتروفیلها در بدن به عنوان یکی از اصلیترین گلبولهای سفید، نقش حیاتی در دفاع از بدن در برابر عفونتها و آسیبهای بافتی دارد. نوتروفیلها نخستین سلولهایی هستند که در هنگام ورود باکتریها، ویروسها یا قارچها به بدن به محل آسیب میرسند. این سلولها با فرآیندی به نام فاگوسیتوز، میکروبها و ذرات بیگانه را شناسایی و آنها را به داخل خود میبلعند و با آنزیمها و ترکیبات شیمیایی خود آنها را از بین میبرند.
نوتروفیلها همچنین با آزاد کردن ترکیبات شیمیایی خاص، دیگر سلولهای ایمنی را به محل التهاب جذب میکنند و به ایجاد پاسخ ایمنی موثر کمک میکنند. این سلولها به سرعت به محل عفونت مهاجرت کرده و با تخریب عوامل بیماریزا، مانع از گسترش عفونت در بدن میشوند.
از سوی دیگر، نوتروفیلها نقش مهمی در ترمیم بافتها دارند. آنها با پاکسازی سلولهای آسیبدیده و بقایای بافتی، زمینه را برای بازسازی و بهبود بافتها فراهم میکنند. به همین دلیل، کمبود نوتروفیلها میتواند منجر به افزایش خطر ابتلا به عفونتها و اختلال در روند التیام بافتها شود، در حالی که افزایش غیرطبیعی آنها میتواند نشانه التهاب یا بیماریهای مزمن باشد.
به طور کلی، نوتروفیلها سلولهایی حیاتی برای حفظ سلامت بدن هستند و عملکرد سریع و موثر آنها تضمینکننده پاسخ ایمنی مناسب در برابر عوامل خارجی و آسیبهای بافتی است.
بیشتر بخوانید: پیوند مغز استخوان برای کودکان
نوتروفیل در کدام قسمت بدن قرار دارند؟
نوتروفیلها در مغز استخوان تولید و پس از بلوغ وارد جریان خون میشوند. این سلولها در خون، بافتها، غدد لنفاوی و در سراسر بدن حرکت میکنند تا در صورت بروز عفونت یا التهاب، بتوانند به سرعت در محل مورد نیاز تجمع یابند. رنگ طبیعی نوتروفیلها شفاف است، اما هنگام مشاهده در زیر میکروسکوپ و پس از رنگآمیزی آزمایشگاهی، هسته چندبخشی آنها بهوضوح قابل مشاهده میشود که همین ویژگی به تشخیص آنها کمک میکند.
در حالت استراحت، نوتروفیلها شکلی کروی دارند، اما هنگام مواجهه با میکروبها یا سلولهای آسیبدیده، شکل خود را تغییر داده و بهصورت فعال به سمت محل عفونت حرکت میکنند. این توانایی حرکتی باعث میشود بتوانند از دیواره رگهای خونی عبور کرده و وارد بافتهای ملتهب شوند.
نوتروفیلها بهطور مداوم در بدن جایگزین میشوند، زیرا عمر کوتاهی دارند (کمتر از دو روز). پس از انجام وظیفه و نابودی عوامل بیماریزا، بسیاری از آنها از بین میروند و بقایای آنها توسط دیگر سلولهای ایمنی پاکسازی میشود. این چرخهی تولید، فعالیت و حذف، بخش مهمی از تعادل و کارایی سیستم ایمنی بدن را تشکیل میدهد.
چند نوع از نوتروفیل در بدن وجود دارد؟
نوتروفیلها نوعی گلبول سفید هستند که حدود یک درصد از کل سلولهای بدن را تشکیل میدهند. این گلبولها رایجترین نوع گلبول سفید خون بوده و بین 50 تا 80 درصد از کل گلبولهای سفید را شامل میشوند. نوتروفیلها بر اساس مرحله بلوغ و عملکردشان به چند نوع تقسیم میشوند:
- نوتروفیلهای نابالغ (بانک یا بند شکل): این نوع تازه از مغز استخوان وارد خون میشوند و هنوز هسته کامل و چندبخشی ندارند. آنها در مواقع نیاز بدن، مانند شروع یک عفونت، به سرعت به نوتروفیلهای بالغ تبدیل میشوند.
- نوتروفیلهای بالغ (سگمنتدار): این نوع رایجترین شکل نوتروفیل در خون است و هسته آنها به چند بخش تقسیم شده است. نوتروفیلهای بالغ وظیفه شناسایی و نابودی میکروبها را بهطور موثر انجام میدهند.
- نوتروفیلهای فعال یا مهاجر: زمانی که عفونت یا التهاب در بافتها رخ میدهد، نوتروفیلها فعال شده و از دیواره رگها عبور میکنند تا به محل آسیب برسند و با میکروبها مقابله کنند.
هر یک از این انواع نوتروفیلها در هماهنگی با یکدیگر کار میکنند تا پاسخ ایمنی بدن سریع، دقیق و موثر باشد. تغییر در تعداد یا نسبت این انواع میتواند نشانه وجود عفونت، التهاب یا مشکلات خونی باشد و در تشخیص بیماریها اهمیت بالایی دارد.
برای دریافت مشاوره فرم زیر را پر نمایید.
عوامل موثر بر نوتروفیل ها
نوتروفیلها بهعنوان مهمترین گلبولهای سفید خون، نقش حیاتی در دفاع بدن در برابر عفونتها و آسیبهای بافتی دارند. عملکرد آنها به عوامل مختلفی بستگی دارد که میتواند تعداد و کاراییشان را افزایش یا کاهش دهد. شناخت این عوامل به پزشکان و افراد کمک میکند تا سلامت سیستم ایمنی را بهتر حفظ کنند که شامل موارد زیر است:
نوتروپنی
نوتروپنی وضعیتی است که در آن تعداد نوتروفیلها بسیار پایین است و این کاهش میتواند باعث افزایش خطر عفونت و تورم شود. علت نوتروپنی شامل موارد زیر است:
- درمانهای سرطان، مانند شیمیدرمانی که تولید نوتروفیلها را کاهش میدهند.
- بیماریهای خودایمنی که سیستم ایمنی بدن را تحت تاثیر قرار میدهند.
- عفونتهای شدید که نوتروفیلها را مصرف میکنند.
افراد مبتلا به نوتروپنی ممکن است بیشتر در معرض عفونتهای مکرر و شدید باشند، بنابراین پیگیری پزشکی و انجام آزمایشهای منظم برای بررسی تعداد نوتروفیلها اهمیت بالایی دارد.
بیشتر بخوانید: آزمایش HLA
نوتروفیلی
نوتروفیلی، که گاهی به آن لکوسیتوز نیز گفته میشود، زمانی رخ میدهد که تعداد نوتروفیلها بیش از حد طبیعی باشد. این وضعیت پاسخ بدن به یک عفونت باکتریایی است. در این شرایط، نوتروفیلهای نابالغ خیلی زود از مغز استخوان وارد جریان خون میشوند تا با عفونت مقابله کنند. عوامل دیگر که میتوانند موجب نوتروفیلی شوند عبارتند از:
- التهابهای حاد یا مزمن در بدن
- استرس شدید یا آسیب فیزیکی
- مصرف داروهای خاص مانند کورتیکواستروئیدها
- برخی سرطانها یا اختلالات خونی
عوامل سبک زندگی و محیطی
استرس مزمن، کمخوابی و تغذیه نامناسب میتوانند بر تعداد و کارایی نوتروفیلها تاثیر بگذارند. البته تماس مکرر با آلایندهها یا مواد سمی نیز ممکن است عملکرد این سلولهای دفاعی را کاهش دهد.
علائم بیماری نوتروفیل
علائم نوتروفیل به تغییر در تعداد یا عملکرد این سلولهای دفاعی در بدن مرتبط است. کاهش یا افزایش نوتروفیلها میتواند باعث بروز نشانههایی شود که هشداردهنده مشکلات ایمنی یا وجود عفونت هستند. شناسایی به موقع این علائم به پزشکان کمک میکند تا علت زمینهای را تشخیص داده و درمان مناسب را آغاز کنند که شامل:
- تب
- عفونت های مکرر
- زخم ها
- تورم
چه چیزی باعث افزایش تعداد نوتروفیل میشود؟
علت افزایش نوتروفیل ناشی از واکنش بدن به نیاز سیستم ایمنی برای مقابله با شرایط خاص است. نوتروفیلها بهعنوان مهمترین گلبولهای سفید، در پاسخ به این نیاز تولید و فعال میشوند. افزایش تعداد آنها نشاندهنده فعالیت سیستم ایمنی است و میتواند تحت تاثیر عوامل متعددی باشد که در ادامه میتوان به هر یک از آنها اشاره کرد.
- عفونت ها
- التهاب
- جراحت
- انواع خاصی از سرطان خون
- واکنش به داروهای خاص
چه چیزی باعث کاهش تعداد نوتروفیل میشود؟
علت کاهش نوتروفیل به عواملی برمیگردد که تولید یا فعالیت این سلولها را در مغز استخوان مختل میکنند یا باعث مصرف سریع آنها در بدن میشوند. این کاهش میتواند ناشی از بیماریها، درمانهای پزشکی، یا شرایط محیطی و سبک زندگی باشد و نقش مهمی در افزایش خطر عفونت و تضعیف سیستم ایمنی ایفا میکند که به صورت زیر است:
عفونت
هپاتیت
سل
سپسیس
بیماری لایم
شیمی درمانی
اختلال مغز استخوان یا لوسمی
کمبود ویتامین B12، فولات و مس
بیماری کرون
لوپوس
آرتریت روماتوئید
محدوده طبیعی برای شمارش نوتروفیل چقدر است؟
محدوده طبیعی نوتروفیل مطلق (ANC) در افراد بالغ سالم حدود 1500 تا 8000 سلول در هر میکرولیتر خون (µL) است. مقادیر کمتر از 1500 سلول در µL به عنوان نوتروپنی شناخته میشود و میتواند فرد را در معرض عفونتهای مکرر و کاهش توان دفاع ایمنی قرار دهد. مقادیر بالاتر از محدوده طبیعی ممکن است به دلیل عفونت، التهاب یا برخی اختلالات خونی ایجاد شود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
بیشتر بخوانید: پیوند مغز استخوان
آزمایش های نوتروفیل چیست و چه اطلاعاتی میدهند؟
آزمایشهای نوتروفیل برای اندازهگیری تعداد و عملکرد این سلولهای مهم ایمنی در خون انجام میشوند. این آزمایشها میتوانند اطلاعات مهمی درباره سلامت سیستم ایمنی بدن، وجود عفونتها، التهابها یا اختلالات خونی ارائه دهند. نتایج این آزمایشها به پزشک کمک میکنند تا کمبود یا افزایش نوتروفیلها را تشخیص داده و علتهای احتمالی آن را بررسی کند.
CBC
یک آزمایش شمارش کامل خون، سلول های موجود در نمونه خون شما را بررسی میکند که نشان میدهد چند سلول در بدن شما وجود دارد. CBC به تشخیص شرایط پزشکی کمک میکند و میتواند معیاری برای ارزیابی سلامت کلی شما باشد.
ANC
ANC یا تعداد مطلق نوتروفیلها معیاری است که برای اندازهگیری دقیق تعداد نوتروفیلها در خون استفاده میشود. این آزمایش به پزشک کمک میکند تا وضعیت سیستم ایمنی بدن را بررسی کرده و ببیند آیا بدن در برابر عفونتها و بیماریها بهدرستی پاسخ میدهد یا خیر.
ANC تعیین میکند که چند سلول نوتروفیل در نمونه خون شما وجود دارد. این آزمایش بهویژه در تشخیص و پیگیری وضعیتهایی مانند نوتروپنی (کاهش تعداد نوتروفیلها) یا نوتروفیلی (افزایش تعداد نوتروفیلها) اهمیت دارد.
- در نتیجه ANC، تعداد نوتروفیلها به صورت سلولهای نوتروفیل در هر میکرولیتر خون گزارش میشود.
- ANC پایین (کمتر از 1500 سلول در میکرولیتر خون) میتواند نشاندهنده یک اختلال در مغز استخوان، عفونت ویروسی، یا درمانهای سرکوبکننده ایمنی باشد که بدن را در برابر عفونتها آسیبپذیر میکند.
- ANC بالا (بیشتر از 8000 یا 10000 سلول در میکرولیتر خون) میتواند نشاندهنده عفونتهای باکتریایی حاد، التهاب، استرس شدید یا برخی بیماریهای مزمن باشد.
با استفاده از ANC، پزشکان میتوانند تصمیمات درمانی مناسبی اتخاذ کنند و وضعیت بیمار را در پاسخ به درمانهای مختلف نظارت کنند. این آزمایش یکی از ابزارهای مهم در شناسایی و مدیریت مشکلات مربوط به سیستم ایمنی بدن است.
بیوپسی مغز استخوان
بیوپسی مغز استخوان تعداد سلول های بدن شما را تایید میکند و همچنین محل رشد آنها را مشخص میکند. نمونه کوچکی از مغز استخوان شما را بر میدارند و بررسی میکنند. به این ترتیب تولید سلول در مغز استخوان شما شروع میشود. بیوپسی تعیین میکند که آیا بدن شما مقدار سالمی سلول تولید میکند یا شرایط خاصی وجود دارد.
مقایسه نوتروفیلهای طبیعی، نوتروپنی و نوتروفیلی
| ویژگی | نوتروفیلهای طبیعی | نوتروپنی | نوتروفیلی |
|---|---|---|---|
| تعریف | تعداد نوتروفیلها در محدوده طبیعی خون. | کاهش شدید تعداد نوتروفیلها در خون. | افزایش غیرعادی تعداد نوتروفیلها در خون. |
| محدوده تعداد نوتروفیلها | 1500 تا 8000 نوتروفیل در µL خون. | کمتر از 1500 نوتروفیل در µL خون. | بیشتر از 8000 یا 10000 نوتروفیل در µL خون. |
| علل شایع | وضعیت طبیعی و سالم بدن. | – درمانهای شیمیدرمانی- عفونتهای ویروسی- بیماریهای خودایمنی- اختلالات مغز استخوان | – عفونتهای باکتریایی- التهاب مزمن- استرس شدید- بیماریهای خونی |
| نشانهها و علائم | فرد سالم و بدون علائم. | ضعف سیستم ایمنی، عفونتهای مکرر، تب، درد بدن. | تب، قرمزی و تورم در محل عفونت، پاسخ التهابی. |
| خطرات و عوارض | – | – افزایش حساسیت به عفونتها- ابتلا به عفونتهای مکرر و شدید | – آسیب به بافتها بهدلیل التهاب- ابتلا به عفونتهای باکتریایی حاد |
| تشخیص | آزمایش CBC و تعداد نوتروفیل در محدوده طبیعی. | آزمایش CBC نشاندهنده تعداد نوتروفیل کمتر از 1500 در µL. | آزمایش CBC نشاندهنده تعداد نوتروفیل بیشتر از 8000 در µL. |
| درمانها و مداخلات پزشکی | نیازی به درمان خاص ندارد. | – درمان با آنتیبیوتیکها در صورت عفونت- درمان حمایتی برای تقویت سیستم ایمنی | – درمان با آنتیبیوتیکها برای عفونتهای باکتریایی- درمان بیماریهای التهابی یا سرطانها |
کلام پایانی
Neutrophilها اولین خط دفاعی بدن شما در برابر عفونت یا آسیب هستند. با رعایت بهداشت مناسب میتوانید از بروز عفونت جلوگیری کنید. درمان هر گونه آسیب یا عفونتی که ممکن است داشته باشید و خوردن یک رژیم غذایی متعادل را در نظر داشته باشید.
سوالات متداول
نوتروفیلها مسئول مقابله با عفونتهای باکتریایی و محافظت از بدن در برابر بیماریها هستند.
کاهش نوتروفیلها (نوتروپنی) میتواند باعث افزایش خطر عفونتهای مکرر و شدید شود.
افزایش نوتروفیلها (نوتروفیلی) به دلیل عفونتهای باکتریایی، التهابها یا استرس شدید است.