کهیر مزمن خودایمنی اصطلاحی است که به نوعی از کهیر گفته میشود که در آن بدن به اشتباه مواد موجود در سطح سلولهای خود را بیگانه تصور میکند و به آنها واکنش نشان میدهد. این حالت باعث ایجاد تورم، خارش، سرخی و گاهی احساس سوزش روی پوست میشود، درمان آن نسبت به کهیرهای سادهتر دشوارتر است. در این حالت فرد ممکن است بارها و بارها دچار آن شود و هر بار شدت علائم متفاوت باشد. این نوع کهیر به شکل ناگهانی ظاهر میشود، چند ساعت باقی میماند و از بین میرود اما دوباره باز میگردد. در بسیاری از افراد این مشکل ناشی از حساسیت به غذا یا دارو نیست، بلکه به دلیل فعالیت غیرطبیعی سیستم ایمنی رخ میدهد. در ادامه به طور کامل درباره آن گفتهایم تا تصویر روشنی از این مسئله به دست آورید.
نقص سیستم ایمنی چیست و چگونه میتواند باعث بروز کهیر شود؟
نقص سیستم ایمنی حالتی است که در آن توان دفاعی بدن نسبت به حالت طبیعی کمتر عمل میکند. این وضعیت میتواند مادرزادی باشد یا به مرور زمان در اثر عوامل مختلف مانند عفونتهای شدید، مصرف برخی داروها، بیماریهای زمینهای یا شرایط زندگی ایجاد شود. وقتی سیستم ایمنی قدرت تشخیص درستی نداشته باشد، ممکن است به جای محافظت، رفتار اشتباه نشان دهد و به سلولهای سالم بدن حساس شود.
در چنین وضعیتی بدن مواد محرکی تولید میکند که باعث تحریک پوست میشود. این تحریک پوست در نهایت به ایجاد کهیر میانجامد. وقتی سیستم دفاعی بدن اشتباه کند، مقدار زیادی هیستامین و واسطههای شیمیایی وارد جریان خون میشوند. این مواد باعث متورم شدن بافتها و ظاهر شدن برآمدگیهای خارشدار روی پوست میگردند. برخی مواردی که میتوانند در نتیجه بیماری نقص ایمنی زمینهساز کهیر باشند:
- اختلال در عملکرد سلولهای دفاعی: زمانی که سلولهای ایمنی پیامها را درست دریافت نکنند، واکنش غیرطبیعی ایجاد میشود که نتیجهاش تظاهرات پوستی است.
- فعالشدن نابجای مسیرهای التهابی: مسیرهایی که مسئول مقابله با عوامل خارجی هستند، در نبود تهدید واقعی فعال میشوند و باعث التهاب میشوند.
- وجود آنتیبادیهای خودی: این آنتیبادیها به بخشهایی از بدن حمله میکنند و باعث التهاب، خارش و کهیر میشوند.
برای دریافت مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر و دریافت حمایت از موسسه خیریه بیماران نقص ایمنی سپید از طریق زیر با ما در ارتباط باشید.
چه رابطهای بین ضعف ایمنی بدن و ایجاد کهیرهای مزمن وجود دارد؟
ضعف ایمنی به این معناست که بدن نمیتواند تعادل دفاعی خود را حفظ کند. این بیتعادلی گاهی باعث ایجاد واکنشهای غیرمنتظره روی پوست میشود. فردی که ایمنی ضعیف دارد، بیشتر در معرض تحریکهای پوستی قرار میگیرد. واکنش پوست در چنین شرایطی شدیدتر دیده میشود زیرا پوست نسبت به کوچکترین تغییرات حساسیت نشان میدهد.
وقتی ایمنی بدن در حالت ضعیف باشد، پوست فرصت کافی برای ترمیم نمییابد. در نتیجه التهاب طولانیتر باقی میماند و کهیر حالت مزمن به خود میگیرد. از این رو افرادی که مدتها سیستم دفاعی ضعیف داشتهاند، بیشتر دچار کهیرهای تکرارشونده میشوند.
آیا اختلالات ایمنی یکی از دلایل تشدید کهیر هستند؟
اختلالات ایمنی جزو مهمترین دلایل تشدید کهیر مزمن به شمار میآیند. چنین اختلالاتی باعث میشوند محرکهایی که در حالت عادی بیخطر هستند، در بدن واکنش ایجاد کنند. وقتی سیستم دفاعی پیام اشتباه دریافت کند، میزان مواد التهابزا در بدن بیشتر میشود و در نتیجه شدت خارش و تورم بالا میرود.
در بسیاری از بیماران مشاهده شده که با تغییر عملکرد ایمنی، دفعات بروز کهیر زیاد میشود. گاهی این اختلالات باعث میشوند که درمانهای معمول پاسخ کافی ندهند. به همین دلیل شناسایی منشا ایمنی در چنین مواردی اهمیت زیادی دارد.
بیشتر بخوانید: آلرژی در بیماران نقص ایمنی اولیه
برای مشاهده آدرس موسسه نقص ایمنی سپید لوکیشن را بر روی نقشه نگاه کنید.
کدام بیماریهای مرتبط با نقص سیستم ایمنی خطر کهیر را افزایش میدهند؟
برخی بیماریها به دلیل آنکه ساختار دفاعی بدن را دچار مشکل میکنند، خطر بروز کهیر را بالا میبرند. این بیماریها میتوانند روی گردش خون، عملکرد سلولهای دفاعی یا تولید آنتیبادیها اثر بگذارند و در نهایت به بروز تظاهرات پوستی منجر شوند. بیماریهایی که احتمال بروز کهیر را بیشتر میکنند شامل موارد زیر هستند:
- بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس یا هاشیموتو: این بیماریها باعث تولید آنتیبادیهایی میشوند که به سلولهای سالم حمله میکنند.
- کمکاری یا پرکاری شدید تیروئید: تغییر در هورمونهای تیروئیدی میتواند سیستم دفاعی را در شرایط متفاوتی قرار دهد و باعث واکنشهای پوستی شود.
- بیماریهای مزمن رودهای: التهاب طولانیمدت در رودهها باعث تحریک سیستم ایمنی میشود و اثر آن میتواند روی پوست دیده شود.
- نقص ایمنی اولیه یا ثانویه: افرادی که از ابتدا سیستم دفاعی ضعیفی دارند یا بهمرور به دلیل داروها یا بیماریها دچار ضعف ایمنی میشوند، بیشتر مستعد کهیر هستند.
بیشتر بخوانید: دلایل ابتلا به بیماری نقص ایمنی
چگونه میتوان تشخیص داد که کهیر ناشی از ضعف سیستم ایمنی است؟
تشخیص اینکه کهیر منشأ ایمنی دارد با بررسی وضعیت عمومی بدن شروع میشود. پزشک ابتدا شرح حال کاملی دریافت میکند و زمان بروز کهیر، دفعات تکرار و عوامل احتمالی را بررسی میکند. در قدم بعدی آزمایشهای خون برای بررسی وجود آنتیبادیهای خاص یا التهاب انجام میشود.
در برخی افراد تستهای پوستی نیز انجام میشود تا مشخص شود آیا واکنشها به علت محرک خارجی است یا از داخل بدن ایجاد میشود. بررسی تیروئید، ویتامینها و عناصر ضروری نیز بخشی از روند تشخیص است. اگر مشخص شود که تحریک پوست بدون دلیل خارجی و همراه با اختلال در آزمایشهاست، احتمال خودایمنی بودن کهیر بالا میرود.
برای دیدن ویدیوهای بیشتر بر روری دکمههای زیر کلیک نمایید.
آیا درمان نقص سیستم ایمنی میتواند به کاهش علائم کهیر کمک کند؟
درمان نقص ایمنی میتواند شدت کهیر را کمتر کند، زیرا منبع اصلی التهاب کنترل میشود. زمانی که بدن در حالت تعادل قرار بگیرد، آزاد شدن مواد محرک کاهش مییابد و پوست فرصت بیشتری برای آرام شدن پیدا میکند.
در برخی افراد با تنظیم هورمونها، کنترل بیماریهای زمینهای یا جبران کمبودهای تغذیهای، مشاهده شده که کهیر کمتر بروز میکند. پزشک برنامهای ترکیبی شامل اصلاح سبک زندگی، درمان بیماریهای همراه، داروهای ضدالتهاب و گاهی داروهای مخصوص کنترل ایمنی تجویز میکند.
البته هر فرد واکنش متفاوتی نشان میدهد و نمیتوان یک روش مشخص را برای همه مناسب دانست. درمان زمانی بهترین اثر را دارد که علت دقیق مشخص شده باشد.
بیشتر بخوانید: بیماری نقص ایمنی و پوست
چه علائمی نشان میدهد که کهیر ریشه ایمونولوژیک دارد؟
کهیرهایی که ریشه ایمنی دارند چند ویژگی مشترک دارند. این نشانهها به پزشک کمک میکنند تا مسیر تشخیص را دقیقتر دنبال کند. چنین کهیرهایی اغلب بدون وجود عامل محرک مشخص ظاهر میشوند و گاهی با علائم عمومی دیگری همراهاند. نشانههایی که احتمال منشأ ایمنی را تقویت میکنند:
- تکرار شدن مداوم کهیر در بازههای زمانی طولانی: این نوع کهیر بارها برمیگردد و بیش از شش هفته ادامه پیدا میکند.
- وجود علائم همراه مثل خستگی، درد مفاصل یا حساسیت به سرما: این علائم میتوانند نشاندهنده فعالیت غیرعادی سیستم دفاعی باشند.
- پاسخ ضعیف به داروهای ضدحساسیت ساده: در این حالت نیاز به درمانهای قویتر وجود دارد.
نقش آنتیبادیها در ایجاد کهیر ناشی از اختلالات ایمنی چیست؟
آنتیبادیها مواد دفاعی هستند که برای شناسایی عوامل مهاجم تولید میشوند. زمانی که سیستم ایمنی دچار مشکل شود، ممکن است این آنتیبادیها به اشتباه به گیرندههای سطح سلولهای پوستی متصل شوند. این اتصال باعث آزاد شدن هیستامین و ایجاد خارش و التهاب میشود.
آنتیبادیهای خودی علیه گیرندههای خاصی فعال میشوند و فعالیت سلولهای التهابی را شدت میبخشند. این روند باعث میشود کهیر حتی بدون وجود عامل خارجی ظاهر شده و به مدت طولانی باقی بماند.
اگر مایل به حمایت از افراد دارای نقص ایمنی میباشید بر روی دکمه زیر کلیک نمایید.
آیا کمبود ویتامینها و عناصر ضروری باعث ضعف ایمنی و کهیر میشود؟
کمبود برخی ویتامینها و مواد معدنی بدن را در شرایط نامتعادل قرار میدهد. زمانی که بدن ذخیره کافی از مواد ضروری ندارد، سلولهای دفاعی نمیتوانند عملکرد کامل داشته باشند. این ضعف عملکرد ممکن است باعث واکنشهای پوستی مانند کهیر شود.
ویتامینهایی مانند D، B12 و عناصر معدنی مثل آهن و زینک برای سلامت سیستم ایمنی بسیار مهم هستند. کمبود این عناصر در برخی افراد باعث تحریکپذیری پوست و تکرار کهیر شده است. اصلاح کمبودها تحت نظر پزشک میتواند به کاهش علائم کمک کند.
استرس چگونه هم بر سیستم ایمنی و هم بر کهیر اثر میگذارد؟
استرس یکی از عوامل شناختهشدهای است که روی کل بدن اثر میگذارد. بدن در زمان استرس هورمونهایی ترشح میکند که تعادل سیستم دفاعی را تغییر میدهند. این تغییرات باعث میشود بدن زودتر تحریک شود و واکنشهای شدیدی نشان دهد.
پوست نیز به تغییرات ناشی از استرس بسیار حساس است. افرادی که دورههای طولانی استرس دارند، ممکن است دچار کهیرهای مکرر شوند. این واکنشها با کنترل شرایط روحی، خواب کافی و نظم در فعالیتهای روزانه قابل کاهش است.
آیا داروهای تقویتکننده ایمنی در کاهش کهیر موثر هستند؟
داروهای تقویتکننده ایمنی گاهی برای تنظیم فعالیت دفاعی بدن تجویز میشوند. با این حال این داروها باید با دقت انتخاب شوند، زیرا هر نوع داروی افزاینده ایمنی برای همه مناسب نیست. در برخی افراد مصرف چنین داروهایی تعادل بدن را بهتر میکند و باعث کاهش التهاب میشود.
در مواردی که کهیر ریشه ایمنی دارد، پزشک ممکن است از داروهای خاصی استفاده کند که وظیفه آنها کنترل فعالیت بیشازحد سلولهای دفاعی است. این داروها فقط باید زیر نظر پزشک مصرف شوند.
چه زمانی باید برای کهیر ناشی از ضعف ایمنی به پزشک متخصص مراجعه کرد؟
زمانی که کهیر بیش از چند هفته ادامه پیدا کند یا همراه با علائم عمومی دیگر مانند تب، درد مفاصل یا خستگی باشد، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین اگر فرد سابقه بیماریهای خودایمنی دارد یا داروهای خاص مصرف میکند، احتمال منشأ ایمنی بیشتر است و باید بررسی دقیقتری صورت گیرد.
در صورتی که کهیر با داروهای ساده بهبود پیدا نکند یا شدت آن زیاد باشد نیز مراجعه سریعتر لازم است. پزشک با انجام آزمایشهای لازم علت را مشخص کرده و روش درمان مناسب را انتخاب میکند.
جدول ارتباط میان نقص ایمنی و کهیر مزمن
| عامل | تاثیر بر بدن | نتیجه احتمالی |
|---|---|---|
| وجود آنتیبادیهای خودی | تحریک سلولهای پوستی | ایجاد کهیرهای مکرر |
| کمبود ویتامینها | کاهش توان دفاعی | حساسیت پوستی و التهاب |
| بیماریهای خودایمنی | فعال شدن مسیرهای التهابی | تورم و خارش طولانیمدت |
| استرس شدید | تغییر در هورمونها | افزایش دفعات بروز کهیر |
| اختلالات تیروئید | تغییر در عملکرد ایمنی | کهیر مزمن یا تکرارشونده |
نتیجهگیری
کهیر مزمن خودایمنی واکنش پیچیدهای است که از داخل بدن نشات میگیرد و بیشتر از آنکه به محرکهای خارجی مربوط باشد، به فعالیت غیرعادی سیستم دفاعی مربوط است. شناخت این مشکل به فرد کمک میکند روند درمان را بهتر دنبال کند و محرکهای داخلی را کنترل کند. بررسی وضعیت ایمنی، اصلاح کمبودها، مدیریت استرس و درمان بیماریهای همراه از راههایی هستند که میتوانند به کاهش شدت علائم کمک کنند. با شناخت صحیح علت، کنترل کهیر بسیار سادهتر خواهد شد.
سوالات متداول
خطر مستقیم برای جان فرد ندارد اما اگر درمان نشود، ممکن است طولانیمدت ادامه پیدا کند و ناراحتی زیادی ایجاد کند.
اغلب با آزمایش خون شامل بررسی آنتیبادیها، تیروئید و التهاب قابل تشخیص است.
در منشا خودایمنی نقش اصلی با سیستم دفاعی است، اما تغذیه میتواند شدت علائم را کمتر یا بیشتر کند.
در بسیاری از افراد با درمان صحیح قابل کنترل بوده و شدت آن به مرور کمتر میشود.